Malpertuis

Traditioneel is er op de laatste zondag van het jaar truffelmarkt in Ménerbes (jawel, Peter Mayle‘s dorp). Onder een blauwe lucht en met een stralend zonnetje vatten we ‘s ochtends de wandeling aan van Oppède naar la Maison de la Truffe et du Vin du Luberon. In normale omstandigheden een goeie 4km, met buurman Marc als gids gemakkelijk 10km! Maar wat je op die extra 6km allemaal leert van deze natuurmens is de omweg waard. We passeren enkele vindplaatsen van zwarte diamanten, leren witte, groene en gecontamineerde eiken herkennen en zeggen vriendelijk goeiedag tegen een oud vrouwtje dat eenzaam op de weg met haar verweerde handen over het gezicht, verstopt onder een kap, staat te wrijven. Niks speciaal zal je nu denken. Maar dit vrouwtje weet, opnieuw volgens Marc, in haar eentje zonder hond of varken de truffel voor in haar omeletje te vinden. Ze schraapt en schraapt boven de wortels van lang vergeten eiken en wacht dan tot de mouche erboven komt hangen. Waar de vliegjes zweven, zit een truffel. “Als je die techniek gebruikt, kan je jezelf maar beter goed wassen”, zeg ik tegen Marc. Hij reageert niet en beweert dat de prijzen alleen maar gestegen zijn sinds de Belgen en Duitsers de parel ontdekten: “Vroeger aten we ze hier als aardappelen. Maar we zijn terug op de goeie weg. In 2007 stonden ze 1.200 euro per kg, dit jaar 800 euro.”

De markt is leuk maar met een hoog ma-tu-vu gehalte. De grondgeur van de truffels komt gelukkig nog boven die van de zoete parfums uit. (hadden ze zich dan niet goed gewassen?) Het oude vrouwtje hebben we er niet gezien. Haar scharrelei was allang gebakken; met een lekker patatje erbij.

Alles leek erop dat het een rustige dag zou worden. Ieder in zijn bezigheden verdiept. Jasmine blokt, Riet schildert en ik installeer een douche in de gîte. Max werkt, zoals steeds, buiten in de tuin. Hij profiteert van zijn tijd hier om die zoveel mogelijk in de natuur door te brengen. Hij ruimt het houthok op vandaag.
Niemand anders dan Max was er dus bij toen vanonder de rotte oude planken en half vergane geitenvellen(!) een scheepskist tevoorschijn komt. Een scene uit Pirates of the Caribbean is er niks tegen. Wat houdt een 17jarige dan nog tegen om de kist te openen! Even later staat hij bij me in de gîte met een … schedel in de hand. Met de eerder ontdekte grafstenen in de tuin spoed ik me meteen naar de kist om voor alle zekerheid de rest van de inhoud te onderzoeken. Het blijkt wel mee te vallen en we besluiten de meisjes erbij te halen.

Maar niet zonder voorstelling! Riet en Jasmine blijven eerder cool, maar wel op een veilige afstand. Jasmine past wat basic forensisch onderzoek toe uit haar cursus en beslist dat de schedel met gips is bijgewerkt: “Duidelijk een studieobject en niet een onderdeel van een voorouder die wat verder in de tuin ligt.” Andere objecten in de kist beginnen nu onze aandcht te trekken. Een Bulova Accutron navigatieuurwerk, een 19de eeuwse sextant, twee pijlenkokers, zeekaarten, fotoalbums, … alles klaar om te vertrekken. Het doet de fantasie op hol slaan. Tot ‘s avonds laat speuren we naar aanwijzingen tussen de foto’s en tekeningen. Hier is het laatste nog niet over geschreven. Wordt vervolgd.

In den beginne verging het onze chapon niet zo best. Er werd hem niet alleen het hart uitgehaald, maar eveneens de lever. Bijkomend werd hem vanalles opgedrongen en uit voorzorg daarna de mond en kont gesnoerd. Hij dook uiteindelijk onder om vier uur later met een gezonde kleur terug tevoorschijn te komen. Hij kreeg de ereplaats aan tafel; in het midden. Hij was hartelijk en goed van inborst:

• • 500g varkensgehakt
  • 500g kastanjes
  • 200g ingewanden van gevogelte
  • 2 looktenen, geperst
  • peterselie, peper en zout (behoorlijk wat)
  • 1 volledig ei
  • 1 scheut cognac

Hoe is het zover kunnen komen?

Zoals zoveel in de Provence wordt er niet teveel poespas rond gemaakt. Met uitzondering van enkele kastanjes, het gehakt en het ei, gaat alles de blender in. In een kom wordt dan met de hand deze pâte onder het gehakt gemengd. Enkele ganse kastanjes worden bij wijze van decor toegevoegd. Deze vulling kan je gerust de dag voordien prepareren. Het hart en de lever van de chapon mix je de dag zelf en voeg je er dan aan toe. De oven voorverwarmen op 170° en de kapoen voor een eerste keer insmeren met olijfolie. In de vier uur die daarop volgen (de onze woog 4,350kg) besprenkel je hem nog enkele malen met het vocht en olie uit de braadslee.

Mag er iets bij? Moet er iets op?

Groenten bij op het bord vind je hier zelden, champignons des te meer. In het vocht dat uit de braadslee komt, worden deze hoogstens wat aangeschroeid en bijgekruid met peper en zout. Pommes dauphinois of een Belgisch kroketje erbij kan ook nog.

En voor wie het zich afvraagt, wij hebben met ons vieren geen vier kilo vlees gegeten. De poelier had zich duidelijk vergist en wij zullen de komende dagen nog verschillende variaties op chapon à la Provençale moeten bedenken!

De Provencaal houdt van tradities en toen burvrouw Fabienne over die van de dertien desserts vertelde, waren we meteen extra gemotiveerd om ons te integreren. Vervelend detail: de desserts staan te wachten na de middernachtmis en sluiten de dag af waarop ‘mager’ gegeten wordt. Biechten dan maar: geen van ons beiden is een gewoontebeest en van formaliteiten maken we ons snel af. Wij, euh, improviseren liever. Zo zouden we dus moeten wachten tot het uitkomen van de kerk om de zoetigheden te mogen ontdekken. Wij hebben gezondigd. Nog voor de mis waren we al goed bezig. Mager gegeten? Onmogelijk, wij zijn getrouwd op 24 december en dat moet toch dik gevierd worden! 21 jaar al, en dat is een sterk alibi vind ik. Fabienne reageerde niet erg op onze biecht. Ik denk dat ze ook niet altijd op de goedkeuring van meneer pastoor heeft afgewacht.

Echt zonde zou zijn om jullie haar supereenvoudige recept voor de amandelkrokantjes te onthouden. Meng volgende ingrediënten met de handen in een grote kom goed onder elkaar:

• 400g hele amandelen
• 2 eieren
• 200g suiker
• 1 pakje vanillesuiker
• 2 soeplepels melk
• 1 zakje gist

De verkregen pasta goed uitrollen en lichtjes platduwen op een bakplaat. Ongeveer 20 minuutjes de oven in op 180°. Eens uit de oven 5 minuutjes laten rusten. Direct in schijfjes snijden want ze worden snel hard en dan lukt het niet meer.

Toegegeven, een man alleen kan een rommeltje maken. (en perfect gelukkig zijn met het te laten liggen waar het ligt) Laat die man dan nog eens Fransman zijn en je kan je ongeveer een beeld scheppen, dames, van wat wij hier na een jaar nog steeds aan het opruimen zijn. In immobiliëntermen heet dat dans son jus. Maar geen geklaag, want van tijd kan je in die natuurlijk ontstane brocantemarkt nog leuke spullen vinden. Zoals deze twee dame-jeannes. Ze stonden in de wijnkelder en we hadden er niet meteen plannen mee tot ik vanochtend in de olijfmolen een boer met net dezelfde korven zag slepen. Hij leerde me dat de capaciteit of in de teut van de fles staat, of in de metalen kraag van de mand, of in de Q van de fles. Ik herinner me vooral de versie die bij mijn grootmoeder stond: een grote dikke, groene bolle fles met daarop geschilderd een even oerdegelijk Vlaams landschap (boerderij met berk). Enkele sprieten gedroogd riet staken uit de teut.

Even decoratief en ze tegelijk vullen met olijfolie lijkt ons een nog beter bestemming. Ik heb stiekem het gevoel dat die oude mandflessen alweer een beetje meer echte olijfboer van me maken. Fantaseren is heerlijk.