Malpertuis

“Dessiner: écrire avant la lettre.” P. Alechinsky, Des deux mains

Om te beschrijven wat ik in mijn atelier maak, wil ik me graag beperken tot het aangeven van wat me sinds lang fascineert. Er zijn grote filosofen en belangrijke kunsthistorici die er uiteenlopende theorieën over hebben neergeschreven. Ik wil eerder iets visueel toevoegen aan dit voortdurend onderzoek. Is de letter een tekening? Is de lijn een letter? Of kan ze beiden tegelijk zijn en hangt het gewoon af van de context waarin dit kleinste stukje grafiek zich bevindt? Tekenen, schrijven, graveren en de manier waarop we dat doen vormen voor mij een continue bron van inspiratie.

In het Frans komen we enkele uitdrukkingen tegen die de tweedeling van lijn en betekenis goed illustreert: dessinécriture, écrivure en dessinauteur zeggen zelfs al iets over de manier waarop en waarmee we de tekens neerzetten. In de kunstgeschiedenis van de 20ste eeuw vinden we met regelmaat kunstenaars terug die op een of andere manier tekens, letters, typografie of gewoon de geste van het schrijven als drijfveer van hun werk hadden. Met ondermeer de calligrammes van Apollinaire, de logogrammes* van Dotremont, het Tachisme, kreeg het fenomeen zelfs een naam. Max Ernst, Henri Michaux, Antonio Tapies, A.R. Penck, C.F. Claus lieten gedachten dwalen via pen, penseel of graveerpunt. Ze gaven zich over aan het sensorieel genoegen, het bewegen zonder doorgeven van betekenis. En toch wekken hun prenten en schilderijen niet de indruk dat de maker zo maar wat met verf en inkt heeft gerommeld. Zoals bij Japanse kalligrafie waar je, zonder grondige studie, geen teken van begrijpt maar instinctief een gevoel van evenwicht krijgt.

Omdat Japanse dichters en schrijvers korter bij het tekenen staan dan de Westerse ben ik me er in gaan verdiepen en ontdekte ik de haïku en haïga. Een gedicht kan tegelijk een tekening zijn, en omgekeerd. Het wezen van de haïku is eenvoudig: op de natuur geënt, direct-onbedacht-onvoorbereid, een bescheiden doorverwijzing naar wat je gezien hebt in een bezigheid die beroerend is. Of zoals zij het zoveel beter zeggen: “Tekenen en schrijven, als een bloem met meeldraden en stamper tegelijk.” Zo kennen zij shodo, of de stem van het schrijven.

Verder laat ik mijn prenten en werken op papier liefst voor zichzelf spreken. In de portfolio zal ik regelmatig wat publiceren en omdat het atelier als filosofische werkplaats belangrijk is ook wat foto’s plaatsen van de omgeving waarin alles tot stand komt.

Ivan Seymus

ivanseymus@orange.fr

*Logogramme: c’est tracer un mot qui ne ressemble pas à un mot. Méditation sur l’écriture, Dotremont.